Markmiðin með Stig af stigi

Börnin læra

·       að skilja aðra og láta sér lynda við þá

·       að leysa úr vanda og nota til þess félagslegan skilning

·       að kunna að umgangast reiði og draga úr æsingi

Hver er höfundur að Stig af stigi?

Stig af stigi er samið af Kathy Beland fyrir Commitee for Children í Seattle í Bandaríkjunum. Veffang: www.cfchildren.org. Þórir Jónsson kennari hefur þýtt efnið fyrir Reyni-ráðgjafstofu. Með tilraunakennslu í 5 grunnskólum og 3 leikskólum í Eyjafirði og á Stór-reykjavíkursvæðinu skólaárið 2001-02 var efnið aðlagað íslenskum aðstæðum.

Stig af stigi á Netinu.

Hægt er að fá upplýsingar um Stig af stigi á veffangi: skbh.abnett.no/html/steg_for_steg.html og á veffangi Center for Socio-Emotional Læring í Danmörku, www/cesel.dk  

Fyrsti þáttur Stig af stigi (fyrir 4-6 ára börn) kom út hjá Reyni-ráðgjafastofu í águst 2002.

Efnið er nú notað í 8% grunn- og leikskóla á Íslandi og í yfir 60% grunnskóla í Danmörku og Noregi. Á næstu árum munu önnur  Evrópulönd  taka það í notkun.

Af hverju Stig af stigi?

·       Kennarar sem nota viðurkenndar aðferðir við að kenna börnum félagslega hegðun þurfa sjaldnar að fást við hegðunar-erfiðleika en aðrir.

·       Mikilvægur grunnur að samskiptafærni barna er lagður í leikskólum og strax þar mótast venjur sem leiða til hegðunar? og aðlögunarvanda í grunnskóla.

·       6 af hverjum 10 kennurum í grunnskóla kenna nemendum sem eiga við hegðunar? og aðlögunarvanda að stríða.

Stig af stigi er auðveld leið

·       til að ræða tilfinningar

·       til að æfa börn í að leysa úr vanda

·       til að kenna börnum aðferðir sem draga úr árásarhneigð

Mikilvægt er að byrja snemma á að kenna börnum að hafa stjórn á sér og sýna félagslega hegðun.

Samstarf við foreldra er mikilvægur liður í þjálfun barnanna, því mikilvægt er að börnin mæti sömu viðhorfum heima og í skóla og að þau fái sömu leiðbeiningar á báðum stöðum. Ef foreldrar og kennarar hafa sömu áherslur eru mestar líkur á að þjálfunin beri árangur.

Stig af stigi skiptist í þrjá þætti (pakka): Fyrsta stigið (rautt) er fyrir aldurinn 4 til 6 ára (elstu börn í leikskóla og 1. bekk grunnskóla), annað stigið (gult) fyrir 7 til 8 ára börn (2. og 3. bekk) og þriðja stigið (grænt) fyrir  9 til 10 ára börn (4.-5. bekk).

Unnið er með þrjú meginsvið

Innlifun

Innlifun er að geta þekkt eigin tilfinningar og annarra og geta horft á hlutina frá sjónarhorni viðmælandans.

Hvers krefst innlifun?

·       Að hlusta: Börn og fullorðnir geta náð betri skilningi á sjónarmiðum annarra með því að þjálfa sig í að hlusta. Þegar fólk hlustar gagnrýnir það ekki þann sem talar og gefur ekki ráð nema ef sá sem rætt er við biður um það.

·       Geta sett sig inn í tilfinningar annarra: Það er mikilvægt að hlusta á tilfinningar barnsins, jafnvel þó maður sé ekki sammála. Mikilvægt er að hvetja börn til að tala um tilfinningar sínar og með skilningi á eigin tilfinningum læra þau smám saman að geta sett sig inn í og skilið tilfinningar annarra.

·       Ég-boð: Ég-boð eru setningar sem gefa til kynna hvernig manni líður og þar sem maður segir öðrum frá hvernig hegðun hans/hennar hefur áhrif á þig

Félagsfærni er færni í að umgangast aðra og inniheldur:

·       Innlifun (lifa sig inn í, hugsa sig um)sjálfsstjórn (kunna að bíða og taka málamiðlun), sjálfskynningu (kynna sig, biðja um upplýsingar), samvinnu (deila með öðrum hjálpa, fara eftir reglum) og ánægju (vera í tengslum við eigin tilfinningar og kunna að gleðjast).

Leysa úr vanda

Flest börn geta lært að taka rólega afstöðu til valkosta þegar þau lenda í erfiðri aðstöðu eða vanda. Að hafa stjórn á hvötum sínum þýðir að nota leiðir til úrvinnslu ágreinings. Að læra að leysa úr vanda og hafa hemil á sínum fyrstu viðbrögðum er mikilvægur þáttur í þjálfuninni. Þetta getur verið erfitt í byrjun og þess vegna er mikilvægt að æfa sig bæði heima og í skólanum.

Að leysa úr vanda með Stig af stigi

1.     Hver er vandinn?

2.     Hvaða valkostir eru í stöðunni?

3.     Við hvern valkost þarf að spyrja sjálfan sig:

      Er þetta óhætt?

      Hvernig bregðast aðrir við?

      Er það réttlátt?

      Leysir það vandann?

4.     Veldu einn valkost og prófaðu hann.

5.     Leysir það vandann? Ef ekki, hvað get ég þá gert?

Sjálfsstjórn

Í flestum fjölskyldum eru deilur og reiði þættir í hversdagslegum samskiptum. Það sem er mikilvægt er hvernig menn takast á við reiðina og ósættið. Ósætti er ekki í sjálfu sér rangt. Leiðbeiningar um hvernig hægt er að takast á við ósætti geta hjálpað öllum til að átta sig á, skilja og hafa stjórn á ósætti og reiði.

Með Stig af stigi læra börn að taka eftir þeim merkjum líkamans sem gefa til kynna að þau eru reið. Fremur en að reyna að finna ástæðu reiðinnar ættum við að kenna börnum að róa sig niður. Eftirfarandi aðferð er góð leið til að róa sig niður þegar maður verður reiður:

Þegar þú verður reið/ur

1.     Hvernig líður þér?

2.     Róaðu þig niður:   

            Dragðu andann djúpt þrisvar. Hugsaðu um eitthvað þægilegt. Teldu hægt aftur á bak. 

            Segðu ?Ég er róleg/ur? við sjálfa/n þig.

3.     Hugsaðu upphátt og leystu málið stig af stigi

4.     Hugsaðu um það sem gerðist. Af hverju varð ég reið/ur? Hvað gerði ég? Í hverju var engin hjálp? Hvað hefði ég getað gert öðruvísi? Tókst mér að leysa málið? 

Það er í lagi að verða ósátt/ur og reið/ur, en það má ekki láta reiðina bitna á öðrum

?Agengustu erfiðleikar skólans skapast af skorti á tilliti til annarra og umhyggju fyrir  öðrum? 

Terje Ogden